مهران باقی

نامش لااقل در ایران و بین هواداران سینما، هیچ‌گاه آن‌طور که باید به عنوان یکی از کارگردانان بزرگ تاریخ سینما مطرح نشده؛ هرچند منتقدان سینما همیشه از قدرت کارگردانی او و میزان تاثیری که رابرت آلتمن بر فیلمسازان هم‌نسل خود و نسل‌های بعد از خودش گذاشته گفته‌اند. آلتمن در طول دوران بسیار پربار حرفه‌ای خود بیش از 35 فیلم بلند ساخت. ذهن پویایش گاهی آن‌قدر درگیر ایده‌ها می‌شد که سالی ۲ فیلم می‌ساخت! «پل تامس اندرسون» از جمله کارگردانان بزرگ معاصری است که درباره آلتمن گفته: «چطور یک نفر می‌تواند خالق این همه فیلم عالی باشد؟» آلتمن بود. تمام فیلم‌هایش امضا و سبک منحصربه‌فردی داشت و تاثیر سبک او را می‌توان در سینمای بزرگانی چون اندرسون، تارانتینو، ایناریتو، نوآ بامبک و ریچارد لینک‌لیتر به وضوح دید. به مناسبت تولد رابرت آلتمن می‌خواهیم هفت فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.

«جرج میلر» را عموما به خاطر خلق چهارگانه آخرالزمانی «مکس دیوانه» یا همان «مد مکس» می‌شناسیم. میلر بود که با ساخت این فیلم‌ها الگویی برای فیلم‌های آخرالزمانی تثبیت و این ژانر از فیلم‌ها را به گونه‌ای محبوب تبدیل کرد. میلر کارگردان خیلی پرکاری نیست، اما با وجود ساخت تنها 10 فیلم بلند از سال 1979 تا کنون خود را به عنوان نویسنده و کارگردانی صاحب سبک به جهان سینما شناسانده است. او در هر ژانری که فیلم ساخته توانسته غنای بصری حیرت‌انگیزی به سینما هدیه کند. به بهانه همین تاثیرگذاری جرج میلر می‌خواهیم هفت فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.

حضورش در قاب اضطراب‌آور است. او را با تکلم بسیار تند، واکنش‌های عصبی و احساسی دیوانه‌وار و علاقه بی‌حد به وراجی و بحث می‌شناسیم. «پشی» ایتالیایی‌الاصل از جواهرهای نیویورکی هالیوود بود که شاید اگر با اسکورسیزی کبیر دوست نمی‌شد، کارنامه‌اش منحصر می‌شد به تعدادی فیلم متوسط یا زیر متوسط، اما خوشبختانه رفاقت دیرینه او با «باب دنیرو» و «مارتی» به شکل‌دهی شماری از بهترین آثار تاریخ سینما منجر شد. پشی بازیگر گزیده‌کاری است. برخلاف کاراکتری در که فیلم‌هایش دارد، خیلی اهل گفت‌وگو نیست و تعداد مصاحبه‌هایش بسیار اندک است. حتی وقتی برخلاف انتظارش برای بازی در فیلم «رفقای خوب» برنده اسکار شد، نطقش به کوتاه‌ترین نطق یک بازیگر برنده اسکار تبدیل شد. پشی بعد از دریافت مجسمه طلایی فقط گفت: «برایم افتخاری محسوب می‌شود، ممنونم.» البته پشی بعدها گفته بود چون به هیچ عنوان انتظار برنده شدن در رقابت را نداشت، متنی هم آماده نکرده بود!

باستر کیتون بدون شک یکی از مهم‌ترین شمایل سینما و یکی از بهترین سینماگران دوران صامت سینماست. به او به خاطر صورت پوکرفیسی که در اوج بحران و هیجان هم تغییری نمی‌کرد، لقب «صورت‌سنگی» داده بودند. کیتون هم نویسنده بود، هم بازیگر، هم کارگردان و هم تهیه‌کننده و همزمان در بدلکاری و اجرای کمدی فیزیکی هم مرتبه استادی داشت. این اسطوره که به اعتقاد عده‌ای از چاپلین هم پیشروتر بوده، در یکم فوریه سال 1966 در سن 70 سالگی از دنیا رفت، اما همچنان آثارش محبوب نسل‌های مختلف تماشاگران و منتقدان سینماست. به مناسبت سالگرد درگذشت باستر کیتون می‌خواهیم 10 فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.

فرشته مرگ این روزها در داخل و خارج سراغ هنرمندان رفته و هر روز خبر ناگواری از بازیگران، اهالی موسیقی و به طور کلی هنرمندان به گوش می‌رسد. در طول چندسال اخیر بخش عمده‌ای از اخبار ناگوار حیطه هنر، به جامعه دوبله ایران اختصاص داشت. نسل طلایی دوبلورهای کشور همگی در دهه‌های هشتم و نهم زندگی‌شان به‌سر می‌برند و تنها در طول ۳ سال شاهد درگذشت اساتیدی مثل منوچهر اسماعیلی، جلال مقامی و همسرش رفعت هاشم‌پور، چنگیز جلیل‌وند، حسین عرفانی و همسرش شهلا ناظریان و نهایتا شهروز ملک‌آرایی از جمله جواهرهای بی‌تکرار هنر دوبله بودند که در ماه‌های گذشته رفتند و جای خالی‌شان هرگز پر نخواهد شد. این استاد درگذشته به گواه همکارانش شخصیتی گرم، صمیمی و طناز داشت و همین ویژگی‌های شخصیتی را با هنرمندی در صدایش هم جاری می‌کرد. به مناسبت درگذشت او به شماری از بهترین آثار او به عنوان صداپیشه اشاره می‌کنیم. نکته: ملک‌آرایی در آثاری جدی نظیر «کازابلانکا»، «ربه‌کا»، «طلسم‌شده» و «نیش» هم رل‌گویی کرده بود، اما استادی‌اش در حیطه مهم کارتون بود.

نظر آدم‌ها درباره او معمولا حد وسط ندارد، یا جیم کری را دوست دارند و او را بازیگری بااستعداد، بامزه و قابل ستایش می‌دانند، یا معمولا از «ادا و اطوار»های او و سبک شلوغ و بزن‌وبکوبی کمدی‌اش بیزارند و کری را موجود آزاردهنده‌ای می‌دانند! بهرحال به هر دسته‌ای که تعلق داشته باشید، احتمالا منکر این نیستید که این کانادایی پرانرژی، انسان بااستعدادی است و علاوه بر چند کمدی درخشان، چند نقش‌آفرینی جدی هم در کارنامه‌اش دارد و مهم‌تر از همه این‌ها این‌که شخصا انسان باسواد و عمیقی است. امسال جیم کری 61 ساله می‌شود و به همین مناسبت می‌خواهیم هفت فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.

در ژانویه سال 1904 میلادی با نام «آرچیبالد الک لیچ» در بریستول انگلستان متولد شد. از همان دوره نوجوانی مسحور صنعت نمایش شد و پس از دوستی با یک گروه آکروبات‌کار و انجام کارهای عجیب با آن‌ها، مدام در پشت صحنه سالن‌های تئاتر و سینما هم می‌چرخید تا شاید کاری برای خودش دست‌وپا کند. در 20 سالگی آن‌قدر پخته شده بود که برای رسیدن به رویاهایش ترک دیار کند، پس سوار کشتی شد و با رویای حضور در سینما به ایالات متحده سفر کرد. وقتی توانست اولین قرارداد بازیگری‌اش را در سال 1931 امضا کند، نام هنری «کری گرانت» را برای خودش برگزید و خیلی زود به یکی از محبوب‌ترین بازیگران نقش اصلی مرد هالیوود تبدیل و نمادی شد برای ژانر کمدی-رمانتیک که تازه در حال شکل‌گیری بود. او ابتدا به واسطه قامت بلند، ظاهر موقر و صدای گوش‌نوازش به شهرت رسید، اما در طول چند دهه فعالیت مستمر و کار با کارگردان‌های درجه‌یک، به مرور در هنری بازیگری هم به اوج پختگی و بلوغ رسید و حالا با نگاهی گذرا به کارنامه‌اش می‌فهمیم که در که شماری از بهترین آثار تاریخ سینما حضور داشته، از جمله در برخی از آثار برجسته رفیق و هموطنش «آلفرد هیچکاک.» به مناسبت فرا رسیدن 118 سالگی کری گرانت می‌خواهیم هفت فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.

25 دسامبر سال 1977، جهان سینما یکی از بزرگترین محبوب‌ترین نوابغش را از دست داد. «چارلز اسپنسر چاپلین» کمدین ریزنقشی که انگار برای سرگرم کردن زاده شده بود، 45 سال قبل در چنین روزهایی سکانس مرگش را کارگردانی کرد و رفت. او در خانواده‌ای بسیار فقیر به دنیا آمد و در غیاب پدر و مادرش توانست خود را از زیر صفر به بام شهرت و ثروت برساند. چارلی چاپلین در 16 آوریل 1889 در انگلستان متولد شد و در سن 88 سالگی درگذشت و از 25 سالگی تا 78 سالگی یعنی نزدیک به 53 سال در سینما در شاخه‌های مختلف مثل بازیگری، کارگردانی و فیلمبرداری فعالیت می‌کرد. بیش‌تر فیلم‌های او در ژانر کمدی و صامت بودند. چاپلین چهار بار ازدواج کرد، ولی تنها ازدواج چهارمش با اونا اونیل که در آن زمان 18 سال بیش‌تر نداشت فرجامی خوش داشت و با هشت فرزند تا آخر عمر چاپلین ادامه پیدا کرد. چاپلین بدون تردید از تاثیرگذارترین افراد قرن بیستم و احتمالا مشهورترین شمایل سینمایی تاریخ سینماست. به مناسبت سالروز درگذشت او می‌خواهیم 7 فیلم برتر آقای چاپلین را به شما معرفی کنیم.

«فرانسیس فورد کاپولا» در شاهکارش «پدرخوانده» شخصیت «جانی فونتین» را -که یک بازیگر نزدیک به دم‌ودستگاه پدرخوانده است و با استفاده از قدرت و خشونت او به نقش اصلی می‌رسد- با الهام از فرانک سیناترا به فیلم اضافه کرد. موضوعی که سیناترا را حسابی برآشفت و باعث شد او از هیچ تلاشی –از تهدید گرفته تا تطمیع– برای حذف این شخصیت از فیلم فروگذار نکند و البته نهایتا موفق هم نشد! سیناترا با تمام حواشی منفی و اخلاق عنقش یک ستاره دوست‌داشتنی بود. یک‌بار «مارلون براندو» درباره سیناترا گفته بود: «از آن آدم‌هایی است که اگر بمیرد، یک‌راست می‌رود یقه خدا را می‌گیرد تا ازش بپرسد چرا او را کچل آفریده!» به مناسبت تولد 107 سالگی فرانک سیناترا می‌خواهیم هشت فیلم برتر او را به ترتیب سال ساخت به شما معرفی کنیم.

در هالیوود معمولا فرزندان بازیگران معروف به ندرت به شهرت یا دستاوردهای هنری والدین خود می‌رسند، اما در این بین استثنائاتی هم بوده‌اند که توانسته‌اند از زیر سایه شهرت والدین خود عبور کرده و در سینما تبدیل به یک برند شوند. جین فوندا، مایکل داگلاس، آنجلینا جولی و البته جف بریجز از همین استثنائات هستند. شاید مخاطب جوان ایرانی چندان با نام «لوید بریجز» آشنا نباشد، اما پدر جف بریجز یکی از پرکارترین و محبوب‌ترین مردان هالیوود بود که در طول دوران پربار حرفه‌ای خود در بیش از 100 فیلم سینمایی و چندین سریال مشهور ظاهر شد. جف بریجز خیلی زود و در 22 سالگی وقتی برای بازی در فیلم «آخرین نمایش فیلم» نامزد اسکار شد، از زیر سایه سنگین پدر بیرون آمد و تبدیل به یک استعداد جدید شد. استعدادی که تا سال‌ها توسط جوایز سینمایی نادیده انگاشته می‌شد و انگار هالیوود تازه بعد از 60 سالگی‌اش متوجه شد که بریجز چه بازیگر خوب و قدرنادیده‌ای است! او اخیرا در حالی وارد 73 سالگی شد که مشغول مبارزه با بیماری سرطان است. به مناسبت سالروز تولد جف بریجز تصمیم گرفتیم 7 فیلم برتر او را به شما معرفی کنیم.