رفتن به محتوای اصلی

مدرنیسم محافظه‌کار در برابر نئولیبرالیسم سنتی!

نوشتن نقد و یادداشت بر فیلم‌هایی که در سال‌های اخیر دچار مشکلاتی در مسیر اکران شده‌اند (که تعدادشان هم اصلا کم نیست) کار دشواری شده است. حواشی پیرامونی این دست فیلم‌ها چنان زیاد است که هرقدر تلاش کنی تا این حاشیه‌ها وارد متن یک یادداشت درباره فیلم نشوند، ممکن نیست. چهارسال فاصله میان زمان ساخت و اکران فیلم و بعد حاشیه‌هایی که در طراحی پوستر و پلاکاردهای سردر سینماها به‌وجود آمد، بر جذابیت‌های بیرون از خود اثر افزوده است. ضمن آنکه احتمال دارد بخش‌هایی دچار ممیزی شده باشند که همین نکته احتمالی، کار را برای تحلیل اثر دشوار می‌سازد.

فهرست بهترین فیلم های اجتماعی سینمای ایران

جنبش هنری پاپ آرت (Pop Art) جنبشی هنری در دهه‌های 50 و 60 میلادی در آمریکا و اروپا بود که دستمایه‌های خود را از فرهنگ همگانی و هنجارهای اجتماعی می‌گرفت. پاپ آرت (که ابتدا در هنرهای تجسمی شکل گرفت و در ادامه به گونه‌های هنری دیگر هم سرایت کرد به دنبال بازیافت نمادها و نشانگان فرهنگ عامه (که در گذر زمان و از فرط تکرار مبتذل شده‌اند) و تبدیل آن‌ها به یک فرم هنری اندیشمندانه و هنرمندانه است. به نظر می‌رسد که فیلم «عامه پسند» ساخته سهیل بیرقی هم چنین رویکرد و نگاهی را در پیش گرفته است. تقابل ازلی و ابدی سنت و مدرنیته –زنی که در پایتخت بی‌آنکه نُرم‌های اجتماعی را زیرپا بگذارد سبک زندگی بیش و کم متجدد و امروزی را در پیش گرفته و شهری که تا بن دندان مسلح به انگاره‌های سبک زندگی سنتی است- با بهره‌گیری از نشانه‌شناسی عناصر و مؤلفه‌های این تقابل می‌کوشد نگاهی نو و مدرن از این کشاکش فکری به تصویر بکشد. ایده‌ای خوب، اجرایی نسبتاً خوب و ساختاری قابل قبول هم دارد. فیلم حتی در مرحله انتخاب نام یک استراتژی منسجم و پیوسته را در نظر گرفته اما یک نکته ساده و بدیهی را در بطن فیلمنامه نادیده گرفته که این نادیده انگاشتن ضربه‌ای جدی بر پیکره فیلم وارد ساخته است. بی‌توجهی به انگیزه‌ شخصیت اصلی و کنش مبهم او در فیلم همین عامل بازدارنده است. حکایت فیلم از این قرار است: زنی میانسال به دلیلی که نمی‌دانیم از همسرش جدا می‌شود. او که یک پسر بزرگ هم دارد، تصمیم می‌گیرد به زادگاهش شهرضا برگردد و آنجا با مشکلاتی مواجه می‌شود و... فیلم عامه پسند نقطه ضعف فیلم در همین جا عیان می‌شود. ما به عنوان تماشاگر فیلم باید دلیلی قانع کننده بر بازگشت فهیمه پس از سال‌ها به زادگاهش داشته باشیم. آیا می‌خواهد نزد والدین و خانه و خانواده بازگردد؟ شخصیت فهیمه بر اساس آن‌چه فیلم نشان‌مان می‌دهد پدر و مادرش را از دست داده است؟ خانواده؟ خواهری، برادری؟ نه. تنها دخترِ یکی از دوستان قدیمی‌اش آن‌جاست که به او کمک کند. آیا ملک و املاکی یا ارثیه‌ای دارد که به سراغش برود؟ فیلم نشانه‌ای از این موضوع به‌دست نمی‌دهد. آیا فهیمه به شهر زادگاهش بازگشته چون به آن اقلیم و آن فرهنگ و سبک زندگی تعلق دارد؟ شمایل ظاهری، لباس پوشیدن و رفتارهایش نشان می‌دهد که کمترین سنخیتی با آن محیط ندارد و غریبه‌ای نیمچه مدرن است در یک جامعه‌ سنتی و محافظه‌کار. از چیزی یا کسی در تهران فرار کرده؟ نه. در ادامه دردسرها و مشکلاتی برای فهیمه پیش می‌آید که جوهره‌ اصلی ماجراست و همین‌جا این پرسش برای مخاطب پیش می‌آید که او چه انگیزه‌ای از بازگشت به زادگاهش داشته؟ باید به بازی‌های فیلم هم اشاره کنیم. فاطمه معتمد آریا در نقش فهیمه همچون همیشه بازی استاندارد و در بعضی لحظات چشمگیری ارائه می‌کند. تا جایی که تنها چند سکانس پس از آغاز فیلم، شخصیت فهیمه را جز در شمایل و هیبت او نمی‌توان تصور کرد. معتمد آریا از عوامل جذابیت و تماشایی شدن فیلم است. شاید مهم ترین نکته مثبت فیلم «عامه پسند» هماهنگی فیزیک ظاهری، میمیک چهره، شکل و شمایل و کنش‌های بازیگر با شخصیت و فیلمنامه باشد. فهمیه‌ «عامه پسند» با بازی معتمد آریا از جمله نقش‌ها و بازی‌های قابل توجه بازیگران زن سینمای ایران در سال‌های اخیر به‌شمار می‌‎رود. «عامه پسند» فیلم بدی نیست. اما اگر انگیزه‌ شخصیت اصلی‌اش برای تماشاگر اقناع کننده می‌بود، فیلم بهتری هم می‌شد.
م

متولد ۱۳۵۱ | تهران نویسنده، مترجم و عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی و کارشناسی علوم سیاسی او فعالیت رسانه‌ای را از ۱۳۷۸ شروع کرده و سردبیر ماهنامه سینمایی ۲۴ (۱۳۹۸-۱۴۰۰)، سردبیر رسانه سینمااعتماد (۱۳۹۹-۱۴۰۰) بوده و سابقه همکاری با ماهنامه‌های فیلم، دنیای تصویر، فیلم‌نگار و فیلم‌امروز را در کارنامه دارد.

دیدگاه‌ها (32)

م
مهتاب کاشوندی 2023/12/02

من از این فیلم اصلا خوشم نیومد با اینکه خانم معتمد آریا و باران و هوتن از بهترین بازیکنان هستند که باعث جذب من به دیدن این فیلم شد علی رغم اینکه هدف این بود که قدرتمند بودن و نترس بودن فهیمه نشون داده بشه ولی کلا هدف زن ستیزی بود اونجا که برمیگرده با وسایل کم و بی ارزش نشون میده شوهر باعث رشد این زن بوده حالا که نیست باید به گذشته برگرده و اشتباهاتی که پشت سر هم انجام داد و حتی خواهرزاده هم در جایگاه زن به بدترین شکل نمایش دا ده شد خیلی ظریف آقای کارگردان زنان را به کف پایین کشوندن

س
سپیده 2023/12/03

چرا میگید انگیزه اش مشخص نبود؟ انگیزه مشخص بود و برگشت به زادگاهش که قطعا سکونت در شهرهای کوچک به هرینه کمتری نیازه و راه انداختن کافه و پیدا کردن استقلالش فیلم بسیار خوبی هست در خصوص مشکلات زنان در سن بالا پس از جدایی از مواردی هست که چندان در موردش فیلمی ساخته نشده بود

ک
کیمیاگر 2023/12/14

بسیار فیلم خوبی بود ، والا هرمی بعد ۳۰ سال برگرده شهر خودش دیگه قوم و خویش نداره که بسا تو فیلم اشاره شد که پدرمادرش فوت شدن و حتی با اعتبار پدرش دست چک‌گرفت ،و اینکه بسیار نکات ظریف دقیق و قابل تآملی در فیلم بود و به نظرم درس اصلی این بود که هر زنی باید یه هنری ،فنی چیزی بلد باشه که اگر مجبور شد در سنین میانسالی از همسرش جدا بشه بتونه از پس خودش بربیاد ، و بعضی ها میگن خوب جمع بندی نشده بود که من مخالفم چون آخرش نشون داد که از بوتاکس پشیمون میشه یعنی همرنگ جماعت میشه دیگه خودش نیست ،عامه پسند میشه! و یه نکته دیگه اینکه در نهایت خودت میمونی حتی نزدیک ترین افراد زندگیت زمانی که زیاد ازشون درخواست کمک کنی از دسترس خارج میشن حتی اگر اون فرد فرزندت باشه و… خیلی نکات دیگه خدا قوت به همشون

ن
ندا 2024/03/09

تیترِ به این سنگینی با دست‌کم دوتا مفهوم مهم در اندیشه سیاسی (لیبرالیسم و نئولیبرالیسم)، ولی متنی بسیار کوتاه و بدون اینکه آن مفاهیم حتی یکبار دیگر در متن تکرار شوند و نویسنده متن بگوید که منظورش از آن مفاهیم در نقد این فیلم چیست!

ر
روح اله بنائی 2024/05/16

نه به اون تیتر زردت نه به این متن پرتت

آ
آرام 2024/05/17

اصلا از فیلم خوشم نیومد حیف بازیگر خوبی مثل هوتن شکیبا که در این فیلم بازی کردند.

آ
آرام 2024/05/17

فیلم خوبی بود میتونست بهترم باشه

ن
نارسیس 2024/05/17

جدیدا تمام فیلمهای ایرانی یا تو زندانه یا تو بیمارستان در حالیکه خیلی حرفهای دیگه و دردها و مسائل دیگه هست. این فیلم واقعا حرفه ای ساخته شده بود با بازی حرفه ای و میخکوب کننده. اون برگشت به شهرش چون اونجا هزینه کمتره‌. ولی ی عمر خانه داری و نبودن در اجتماع باعث شد اونقد سادگی کنه و همه چیزو ببازه. هیچ هنری هم جز شست و روب نداشت و اونقد ساده بود با چند تا عکس اینستا فک کرده بود جلو کافیشاپش صف میکشن. اونی که این نقدو نوشته نقد رو با دنبال ایراد گشتن اشتباه گرفته هر چند اسم فیلم به نظرم باید چیزی دیگه بود

ه
هما 2024/05/18

به نظر من این فیلم یه استعاره پنهان داشت شماره ۵۷ اسم محمد رضا خوشی نسبی قبل عدد ۵۷ و تعییر بی حساب و کتاب و اخر اینکه امدیم ابروشو درست کنیم زدیم چشمشم دراوردیم ادمو یاد چی میندازه…

م
مادر قوی 2024/05/21

فیلم پیامی که می بایست به زنان و دختران بدهد به نطر من داد و اون هم این بود محبت بی چشم‌داشت و خالصانه برای شوهر و فرزند یک طرف درست ولی به خودت و نیازهای خودت و تمکن مالیت نیم نگاهی باید داشته باشی چون در زندگی هیچ چیز قابل پیش بینی نیست

م
مهدی 2024/05/22

حتی جناب منتقد به خودشون اجازه ندادن که فیلم رو کامل و با دقت ببینن. یه دور فیلم رو ببین تا هم به علت فرار از تهران و هم رابطه بین خانم معتمد آریا و خانم کوثری مطلع بشی. بعد بیا بشین قلم فرسایی کن

ز
زهره 2024/05/26

خیلی انگیزه شو روشن ، توفیلم بیان کرد، فهیمه گفت ک محمد علی اومده بهش گفته این خونه زندگی مال تو، من میخوام با یکی دیگ باشم. چطور اینو ندیدید شما ، نمی فهمم..این چ نقدیه. فهیمه تو شصت سالگی با خیانت همسرش مواجه میشه و ب زادگاهش برمیگرده. اونجا تلاش میکنه مستقل باشه اما خب شصت سال از عمرش گذشته، و توی این سال ها اندوخته ی خاصی نداشته ، توانایی های داره، اما ضعف های بیشتری داره، چون سی سال فقططط خانه داری کرده و میخواد با عزت ، بدون اینک غرورش جریحه دار بشه باقی عمرشو بگذرونه…اما خیلی موفق نیست..

س
سوزی 2024/05/28

به نطرم فیلم قابل تامل و نسبتا خوبی بود میتونست بهتر باشه اما چند نکته توی نقد نوشته شده بود که به نظرم رسید ، منتقد گرامی فیلم دو روی دور تند دیدن، چون تمام ابهامات ایشون در فیلم ذکر سده بود، به حز دلیل رفتنش به شهر رضا که خوب اونم مشخصه با پول کمی که از ۲۸ سال زندگی بهس رسیده بود قطعا ، ادامه زندگی در تهران وشهرستان قابل قیاس نیست، هر سه نفر هم خیلی قشنگ بازی کردن، اما خوب مشخص نشد ، میللد به خاطر گرایش جنسیش ، یا گند زدن به پروژه کافه یا… ناپدید شد

ر
راحیل 2024/05/29

نقد خیلی سطحی و بی توجه به ممیزیهای فراوان که در فیلم اعمال شده

ن
ن 2024/06/06

یه چیزی که خیلی حس بدی توی این فیلم به آدم میده اینه که فهیمه رو یه جوری نشون دادن انگار بدون شوهر هیچه نه اگر فهمیمه برای خودش یه کاری داشت یه بیمه ای داشت یه کم تو جامعه بود اینجوری سرش نمی اومد بیشتر از همه چیز سادگی خودش این بلا رو سرش اورد

ص
صنم 2024/06/14

کسی کامنت گذاشت که با نزدن بوتاکس همرنگ جماعت شد اما به نظرمن برعکس، بل نزدنش خواست بیشتر خودش باشه و برای خودش زندگی کنه و کم کم خودش رو دریابه، اتفاقا بوتاکس زدن نشانه ای از دورشدن ادم از واقعیت هاست و نپذیرفتن خوو واقعی آدمه.

S
Soheila 2024/06/22

از معدود فیلمهای ایرانی تاثیر گذار روی مخاطب عام است ، دست نویسنده و کارگردان درد نکنه 👍

و
ویهان 2024/06/30

فیلم آموزنده ای بود. نشان میده اعتماد به دیگران اشتباهه. اعتماد به میلاد بداغی غلط بود. حتی دوستش باران کوثری هم در نهایت بهش رحم نکرد. از طرفی نشون داد انسان نباید وابسته باشه و صد خودش و برای دیگران حتی همسر و فرزند بزاره. تصمیم گرفت برای خودش زندگی کنه. بداغی و باران کوثری و پسرش و شوهرش و رها کرد.

ر
رز 2024/07/06

انگیزه شخصیت اصلی توی فیلم گفته شده زمانی که با پسرش تلفنی صحبت می کنه و میگه که به خاطر خیانت جدا شده و حتی با پسرش سر اینکه یعنی تو انتظار داشتی با این شرایط بمونم دعوا می کنه. برگشت به زادگاهش هم برای من خیلی عجیب نبود به نظر من خیلی از خانم ها بعد از جدایی نه به خاطر فامیل یا اقوام بلکه به خاطر خاطره ها و ذهنیتی که از شهرشون دارن ممکنه از تهران مهاجرت کنن و برگردن

ا
افسانه 2024/07/13

فهیمه زنی بود که در کل دوران زندگی تجربه کاری قانونی و حقوق مستند و قابل قبولی نداشت و بنظرم نسبت به دنیای بیرون هم بی تجربه بود در تمام داستان فیلم میخواست خود حقیقی اش را باور کند و با توجه به استعداد و توانایی که در خیالاتش داشت دنیای دیگری برای خود بسازد؛ من بعنوان یک بیننده این فیلم را باور کردم، داستان زنی سرخورده که بخاطر نشناختن محیط کاری و… یکبار شکست خورد ولی شاید بتواند زندگی را جای دیگر و نوع ديگر شروع کند… در هر صورت حکایت غمگین زنان خانه‌دار جامعه امروزی است

ف
فرجی 2024/07/16

فیلم رو ندیدی و نقد کردی! حیف وقتی که گذاشتم

ن
نسیم 2024/08/01

خانمای مهربون ایرانی که خودتونو فدای زندگیتون میکنید، کنارش یه خورده هم برای خودتون وقت بزارید، بفکر ساختن زندگیتون باشین،ما تنهاییم عرف و قانونم باهامون نیست شرایطمون بد بشه همجنسامونم مقابلمون می ایستن

م
مهسا 2024/08/05

من فیلم و دیدم.. بدک نبود… من با عقل زنانه خودم از کارهای این خانم سردرنیاوردم… یهوووو طلاق بگیری به اجتناع وارد بشی و به کسی که جای بچه ته اعتماد کنی و بری کلی زیر بار قرض و قسط و یه حرکت سنگین بزنی در جایی که محلی هاش گفتن کشش نداره نکن… خواهرزاده از اول حمایت بی دریغ داشت هیچ وقتم پشتش و خالی نکرد…. یه جایی بهش برخورد که خوب این چکاریه ووو پشت سرتون حرف هست وو واقعیت و گفت… درکل خوشم اومد این خانم سرش به سنگ خورد…. چون یه حرکت جدید تنها به خاطر جو گیریش زد و همه دوست و اشنا و پسرش و فدای میلاد کرد… مسخ میلاد شد..

ا
الهام 2024/08/05

از نظر من فهیمه نماد زنی ساده بود، که تمام زندگی خود رو وقف شوهرو بچه کرده بود تو سن ۵۶ سالگی و احتمالا بعد از استقلال کامل فرزندش ، تازه به فکر این افتاده بود که رو پای خودش باشه و بیشتر از این در حق خودش اجحاف نکنه، برای همین بفکر این بود بره خودش و بیمه کنه به خودش برسه و کار کنه، غافل از اینکه بعضی وقتا زمان گذشته برای خیلی کارهای خوب که باید در جوانی انجام بدی فهیمه یه زن رویا پرداز بود که فکر می‌کرد بدون در نظر گرفتن مردم میتونه به همه جا برسه غافل از اینکه همین مردم میتونن از پادر بیارنش ، به نظر من این فیلم میخواد بگه بوقتش باید دستتو بگذاری رو زانوت و برای احقاق حقت بلند بشی،نه بشینی بسوزی و بسازی و عمر مفیدتو هدر بدی و تازه بفهمی باید یه کاری برای آرامش خودت بکنی نه گذشته ای داشته باشی که در نهایت بابت هر سال یک میلیون بگذارن کف دستت😔😔😔 در نهایت من زنی رو دیدم ساده و زود باور و سرکش ، که براحتی همه دارو ندار عمر خودش رو تونستن تو چند ماه از چنگش در بیارن

م
مهلا 2024/08/21

کاش درد نشون داده شده توی این فیلم دیده بشه درک بشه ، الان حتی زن هایی هم که این فیلم رو دیدن میگن اگر یه هنری بلد بود کلاه اش پس معرکه نبود،ولی همون زن ها اگر وقتی سر خونه زندگیش بود بچه رو جایی میزاشت تا چیزی یاد بگیره یا سره کار بره همه میگفتن زنه زندگی نیست ، اینا درده، این که انقدررررر توقع از زن ها بالاست درده و درد بالاتر اینکه خود زن ها هم هوای خودمون رو نداریم،ای کاش های بسیاااااره این فیلم بغض های پیاپی در گلویمان ساخت، و به تصویر کشیده شدن دردها این چنین هنرمندانه لبخند به لبانمان نشاند به امید فرداهای بهتر

م
مهین 2024/09/17

نقد کننده انگار اصلا فیلم رو ندیده ، فهیمه کاملا توضیح داد که چرا جدا شد.

م
مینا 2024/10/28

فیلم خوبی بود و پندهای عالی داشت ولی متاسفانه بدبرداشت میشه ازش، خب این خانم اشتباه کرد که بیگدار به اب زد به نظرم به مردم شهرضا توهین شد، من میدونم اکثر زنان در این شهر شاغل هستن و به راحتی کار میکنن ولی مذهبی هستن و اختلاط زن و مرد نامحرم را نمیپسندن، هراتفاقی برای خانم افتاد نتیجه لجاجت خودش بود

ی
یسنا 2024/11/03

به نظر بنده پایان فیلم کاملا رئال بود فهمیمه که میخواست بعد از عمری خانه داری زندگی خودشو کنه متوجه کلی تابو شد. تلاش کرد که تابو هارو بشکنه ولی دید نمیشه میلاد ترسید و فرار کرد بنظر من این فیلم تلاش داشت نشون بده هر چقدر هم ما بخوایم مردم نمیزارن.و افسانه یک زن به ظاهر قوی ولی از درون ضعیف بود و دهن بین، ترس از حرف مردم داشت. -تابو شکنی های این فیلم(دوستی دختر و پسر، زن مستقل بودن و…)

س
ستاره 2024/12/21

تنها چیزی که توی این صفحه ندیدم نقد یه منتقد آگاه بود …..فیلم بسیاااااااار دردناکی بود … بیانگر جامعه ی مردسالار … جامعه ای که زنها اولین دشمنای همدیگه هستن …..و اینکه هر شکستی ک میخوریم ریشش به خودی و آدمای نزدیکمون بر می گرده توی فیلم دختره ب ظاهر دوست فهیمه بود ولی یجاهایی حرف رو خودش دهن غریبه مینداخت اونجا ک توی افتتاحیه ب خانمای دورش گفت اینجارو داده ب این آقا شب و نصف شب دخترو پسر میاره اینجا و….. واقعا ناراحت کنندس از جایگاه زنانی ک پاکن و تلاشگر ولی چون جدا شدن نباید هیچ فعالیتی بیرون از خونه داشته باشن وگرنه به بدترین شکل قضاوت میشن …این فیلم شهرهای کوچک بامغزهای پوسیده رو قشنگ تشریح میکنه شهرضا شهری ک مردمش فقط با خودشون خوبن اونم به ظاهر خوبن باهم وشهری که هیچ پیشرفتی نداره و یک شهر عقب مانده و مذهبی های تندروی ناکارآمد و امثال شهرضا توی ایران زیاد …چقدر غم سنگینی روی دلم نشست کاش این فیلمو ندیده بودم …

ب
بانوی ایرانی 2025/05/03

فهیمه بعد از طلاق، به خاطر خلا عاطفی که داشت خیلی زود به یک پسر غریبه که هیچ شناختی از سابقه و خانواده اش نداشت اعتماد کرد و موقع سختی و شکست خوردن راه اندازی کافی شاپ هم یهو پسره گذاشت رفت و تو تلفن و کلیه پیام رسان ها اون زن رو مسدود کرد. فهیمه اهل مشورت و گوش دادن به اطرافیان اش نبود و هرچقدر دوستش و پسرش گفتن راه اندازی کافی شاپ به همین سادگی نیست گوش نداد و بعدش هم ضربه خورد.

ح
حسن 2025/05/06

بنظرمن این فیلم اصلا معنی و مفهومی نداشت اگر میخواد جامعه مرد سالار را نشون بده که راه اشتباهی رفته چون در حال حاضر برخلاف جوسازی هایی که میشه زنان در همه عرصه ای بسیار قوق و عالی عمل میکنن .اگر میخواد زنان قوی را نشون بده بازم راه اشتباهی رفته چون همانطور که گفتم زنان در هر رشته کاری که وارد میشن خیلی عملکرد دقیق و درستی دارن . اگر از جنبه روابط زن و مرد میخواد حرفی بزنه که بازم اشتباه کرده چون اگر درجامعه مردها یا زنها از همدیگر سواستفاده میکنن ربطی به قوی و ضعیف بودن مرد و زن نداره مربوط به اعتماد و عدم اعتماد میشه . ولی خیانت دختر دوستش را بهتر از هرچیزی نشان داد و بیشتر داستان مربوط به خیانتگری ادم هاس که لطمه اصلی را به جامعه وارد کرده .متشکرم

ر
رویا 2025/06/27

مطلب کوتاه و مفیدی بود 🙏 در اطرافیان و دوستان ، بازگشت به گذشته و وطن و … بخصوص در سنین میان سالی ، زیاد دیدم نیاز به دلیل خاصی ندارد از طرفی فرار فهیمه بعد از خیانت و نادیده انگاشتنش توسط نزدیکانش ، خیلی امر عادی و قابل قبولی برای من بود فیلم رو دوست داشتم تلخ اما جذاب

ارسال دیدگاه